پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - برگزيده تحولات سياسى جهان - ارکان مائده
برگزيده تحولات سياسى جهان
ارکان مائده
كردها در مبارزه
"پ.ك.ك" و "پژاك" : مبارزه دو گروه كرد تركيه و ايران در كوههاى قنديل با نيروى نظامى دولتهايشان منجر به بروز تلفاتىشده است. به نظر مى رسد اين حملات چشم انداز صلح را ميان كردها و دولت ها با مشكل مواجه كند.
آغاز درگيريها ميان حزب كارگران كردستان تركيه (پ.ك.ك) با نيروهاى نظامى دولت تركيه به اوايل تابستان امسال باز ميگردد. اين گروه كه در ماههاى اخير دست به حملات سنگينى عليه دولت زده با واكنش ارتش و دولت تركيه مواجه گشته است.. حزب كارگران كردستان تركيه در طول سالها مبارزه با دولت داراى مطالباتى هستند . از جمله خودمختارى از دولت تركيه، آزادى پوشش و آموزش كردى در مناطق شرقى تركيه و آزادى عبدالله اوجالان رهبر اين حزب .. مطالباتى كه به مدت ٢٦ سال اين گروه را به مبارزه با دولت وقت كشانده است. رهبر گروه پ.ك.ك در مصاحبه با شبكه خبرى بى بى سى اظهار داشت كه هنوز تفكر يك ملّت با يك زبان به عنوان ترك در جامعه تركيه وجود دارد و اين ذهنيت دولت تركيه هنوز تغيير نكرده است. وى معتقد است كه راهى جز يك قانون اساسى جديد كه همه اقوام را بطور برابر پوشش دهد در تركيه وجود ندارد، قانونىكه نظام فدراالى را در برگيرد و براى كردها خودمختارى بياورد .اينها نه تنها كليد حل مشكلات كردها بلكه قوميتها در تركيه است. "پ.ك.ك" كه از سال ١٩٨٤ ميلادى با دولت تركيه وارد مبارزه شده تا كنون ٤٠٠٠٠ كشته داده است. اين اقليت كرد كه عمدتاً در جنوب شرقى تركيه سُكنى گزيدهاند و حدود بيست درصد از جمعيت اين كشور را تشكيل ميدهند.
. رهبر گروه پ.ك.ك عبدالله اوجالان مى باشد كه مدت دوازده سال است كه در زندان بسر ميبرد. در غياب او مراد كاراييلان فرماندهى نيروهاى پ.ك.ك را در د ست دارد. ويژگى اصلى و مهم اين گروه گرايش سكولار و ضد سنتى آنها ميباشد كه اين را از گروه را از ديگر كردهاى تركيه متمايز كرده است. پ.ك.ك داراى شاخههاى حزبى از قبيل حزب دموكراسى، حزب دموكراسىخلق، حزب خلق دموكراتيك و حزب جامعه دموكراتيك ميباشد. علاوه بر اين ، اين گروه مبارزه حداقل چهار سازمان از جمله سازمان جوانان آزاد، سازمان زنان آزاد، انجمن دانشجويان كردستان، يك گروه شبكه نظامى مسلح در شمال عراق و همچنين چندين رسانه را تحت كنترل دارد. لازم به يادآورى است كه كردهاى تركيه يا مسلمان هستند يا سكولار و يإ؛ ّّعة سنتى. پ.ك.ك از گروههاى سكولار كرد-تركيه ميباشد كه از ديدگاه دولت تركيه، اتحاديه اروپا و ايالت متحده يك گروه تروريستى محسوب ميشود .اين گروه كه ٢٦ سال است با دولت تركيه در جنگ ميباشد و دولت تاكنون نتوانسته است از نفوذ آنها به داخل تركيه جلوگيرى نمايد.تركيه بيشترين جمعيت كرد را در جهان دارا مى باشد.
در درگيريهاى اخير در تابستان امسال ميان نيروهاى پ.ك.ك و نيروهاى دولتى تركيه تعدادى از سربازان تركيه كشته شدند. اين اقدام به واكنش تند ارتش و رجب طيب اردوغان، نخست وزير تركيه انجاميد. در بيانيه ارتش تركيه در واكنش به اين حملات تأكيد شد اين كشور تا "توقف فعاليت پيكارجويان كرد به عمليات نظامى عليه آنان ادامه خواهد داد". اردوغان هم اعلام كرد كه كاس? صبر تركيه لبريز شده و كسانيكه از تروريسم فاصله نميگيرند بايستى هزينه بپردازند. وى تأكيد كرد كه در برخورد با شورشيان پ.ك.ك از چارچوب حكومتى دموكرات و قوانين مجازات كشورى خارج نخواهد شد. با حملات ارتش تركيه به مواضع پ.ك.ك رهبر اين گروه اعلام كرد كه مزارع و خانههاى مسكونى مورد حمله قرار گرفته .. اما دولت تركيه مدعى است كه تنها پايگاههاى پ.ك.ك مورد حمله ارتش قرار گرفته است. روزنامه مردسالارى به نقل از يك كارسناس مسائل استراتژيك در رابطه با حمله نيروهاى نظامى تركيه به پ.ك.ك مينويسد، عمليات نظامى نيروهاى ارتش تركيه در كوههاى قنديل بيش از هر چيز از نظر روانى حائز اهميت است و اين مكان هم از نظر استراتژيكى و هم لجستيكى و هم از نظر نيروى انسانى براى پ.ك.ك داراى اهميت زيادى ميباشد. به اين ترتيب دولت تركيه سعى كرده با حمله به اين منطقه ضربه سنگينى به نيروهاى اين گروه وارد سازد. اما بحث هائى درباره آغاز گفت وگوهاى دموكراتيك ميان دولت تركيه وگروه پژاك شده است. تا اين گروه بتواند به خواسته هاى خود برسد.
در حاليكه گروه پ.ك.ك در هفتههاى اخير حملات خود را عليه نيروهاى نظامى تركيه شدت بخشيده است منطقه مرزىايران و عراق هم شاهد درگيرى ميان نيروهاى پژاك با نيروهاى سپاه پاسداران ايران بوده است. پژاك كه شاخه ايرانىگروه پ.ك.ك تركيه محسوب مى شود، خود را حزب "حيات آزاد كردستان" مينامد كه داراى مطالبات و خواستههاى از دولت ايران ميباشد. اين گروه از لحاظ ايدئولوژى به پ.ك.ك نزديك است . پژاك كه هفت سال پيش متولد شد جز معدود گروههايى است كه با دولت ايران برخورد مسلحانه دارد. اين گروه هدف خود را احقاق حقوق كردهاى ايرانى مى داند.. سايت ويكيپديا مينويسد ايدئولوژى پژاك آپوگرايى( Apoism ) يعنى پيروى مطلق از شخص عبدالله اوجالان (ملقب به آپو) است. پژاك چندين شعبه درونى داشته و بر طبق اعلام واشينگتن تايمز نيمى از اعضاى پژاك زن هستند.
در مبارزه اخير ميان پژاك و سپاه پاسداران كه به تلفاتى از هر دو طرف انجاميده است يكى از فرماندهان عملياتىنيروهاى زمينى سپاه پاسداران در گفتوگو با خبرگزارى دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار داشت اگر گروه تروريستى پژاك فعاليت تروريستى و مسلحانه نداشته باشد، ما با آن كارى نداريم. مقامات پژاك معتقدند كه خواستههاى آنان سياسى است و پژاك هم يك حزب سياسى با هدف ايجاد تغييرات اساسى در جامعه ايران به ويژه جامعه كردهاى ايران است. اما ايران آن را يك سازمان تروريستى ميداند كه از طريق مبارزات مسلحانه و ترورستى خواهان كسب مطالبات خود است. يكى از مقامات عالىرتبه نظامى ايران معتقد است كه حضور پژاك در منطقه باعث تخريب روابط اقتصادى و مبادلات تجارى ايران و عراق شده است. لذا، از ديدگاه دولت ايران اقدامات نظامى اين گروه بر روابطشان با عراق تأثير گذاشته و باعث نا امنى در مرز ايران وعراق شده است ،
ليبى پس از قذافى
ثبات ياجنگ داخلى:
پس از ناپديد شدن سرهنگ قذافى و كنترل بيشتر خاك ليبى توسط انقلابيون مسئله امنيت، ثبات داخلى و تشكيل دولت جديد از مهمترين چالش هاى پيش روى مخالفان مى باشد.
شش ماه پس از مبارزه سنگين انقلابيون با قذافى و طرفدارنش، اكنون ٩٥ درصد خاك اين كشور به دست انقلابيون افتاده است. باب العزيزيه، مقر اصلى و كاخ قذافى، توسط نيروى انقلابى تسخير و وى و پسرانش به مكان نامعلومى گريخته اند. به اين ترتيب قذافى از ساختار قدرت ليبى خارج شده و شوراى ملى انتقالى (NTC ) ليبى، قدرت را در اختيار دارد. رياست اين شورا به عهده مصطفى عبدالجليل كه در گذشته وزير دادگسترى قذافى بوده ، مى باشد. عبدالجليل در آغاز حركت مردمى در ليبى به عنوان اولين مقام عالى رتبه قذافى به صف مخالفان پيوست و به عنوان رئيس شوراى ملى اتنقالى از طرف انقلابيون منصوب شد. وظيفه اين شورا كه از گروه هاى متفاوتى تشكيل شده، ايجاد ثبات و امنيت در كشور و جلوگيرى از يك جنگ داخلى است. سايت تا بناك مى نويسد كميسيون تحقيق وتفحص فرانسه درجنگ ليبى گزارشى را منتشر كرده و بنا بر آن به تركيب شوراى ملى انتقالى ليبى پرداخته است. اين تركيب شامل چهار گروه مى باشد. گروه اول طرفداران رژيم دموكراتيك در ليبى، گروه دوم طرفداران نظام پادشاهى در ليبى، گروه سوم اسلامگرها كه خواهان ايجاد يك حكومت اسلامى هستند و گروه چهارم افرادى از حكومت معمر قذافى كه با فرصت طلبى خود را به انقلابيون نزديك كرده اند.بنابراين اكنون بحث است كه چه گروهى ميخواهد قدرت را در دست بگيرد.روزنامه مليت چاپ تركيه به نقل از داوود اوغلو ،وزير امور خارجه تركيه ونماينده گروه تماس (آمريكا ،ايتاليا،فرانسه،تركيه،انگليس،امارات متحده عربى) با انقلابيون ليبى مى نويسد تا اكنون همه گروهها براى سرنگونى قذافى هماهنگ بودند اما احتمال اينكه آنان از اين پس راهشان را از يكديگر جدا كنند ووارد جنگ قدرت شوند بسيار زياد است.(سايت رويو استراتژيك به نقل از واحد مركزى خبر) اين در حالى است كه احتمال دارد قذافى در صدد تحريك قبايل براى عدم تشكيل دولت جديد در ليبى بر آيد و به يك جنگ داخلى در كشور دامن زند.
قذافى كه در سال ١٩٦٩ ميلادى رژيم سلطنتى ادريس السنوسى را سرنگون كرد و نظام ديكتاتورى و مستبدانه اى را در اين كشور تاسيس كرد در سال ٢٠٠٣ در برابر حملات هوايى آمريكا به دليل وجود تاسيسات هسته اى در اين كشور، تسليم غرب شد و تمام تسليحات خود را كه ميلياردها دلار ارزش داشت به آمريكا واگذار كرد. در ادامه اين همكارى به فروش نفت با قيمت ارزان به غرب پرداخت و به اين ترتيب بيش از پيش به آمريكا و اروپا نزديك شد. هدف قذافى از اين نزديكى، حفظ حيات سياسى و اقتصادى خاندان قذافى بود تا خود و سپس پسرانش بتوانند در ليبى حكومت را در دست داشته باشند. ليبىعلاوه بر اين با قدرت هاى شرقى هم رابطه نزديكى داشت .روسيه و چين داراى رابطه سياسى و اقتصادى نزديكى با اين كشور تا چندى پيش بودند .به نحويكه مسكو و پكن در ابتدا از تصويب قطعنامه عليه اين كشور خودارى مى كردند.روسيه وچين درخاك ليبى داراى سرمايه گذارى هاى عظيمى مى باشند لذا سقوط دولت قذافى مى تواند منافع آنها را در خاك ليبىبه خطر اندازد. از طرف ديگر قرار است اجلاسيه هائى در رابطه با آينده ليبى وسرمايه گذارى در خاك اين كشور در كشورهاىتركيه ،فرانسه وآمريكا بر گزار شود. تمام اين كشورها خود را آماده مى كنند كه در آينده ليبى از نظر سياسى و اقتصادى نقش مهمى داشته باشند،اما روسيه وچين از اين امر نگران هستند چرا كه نمى توانند در آينده ليبى نقش داشته باشند.برخى از تحليل گران معتقدند احتمال دارد ليبى به طرف غرب ويا مديترانه گرايش پيدا كند.
ليبى كشورى ثروتمند به لحاظ نفتى با جمعيت اندك و مساحت زياد اكنون مدت شش ماه است كه ناآراميها عليه سرهنگ قذافى، اين كشور را تبديل به كشورى بحران زده كرده است . از طرف ديگر حملات تاتو طبق قطع نامه هاى ١٩٧٠ و ١٩٧٣ شوراى امنيت سازمان ملل متحد تاسيسات زيربنايى ليبى را نابود كرده. ناتو كه طبق اين دو قطعنامه شوراى امنيت وارد فضاى ليبى شد، سعى كرد با حملات هوايى، آموزش نظامى ، تامين اسلحه و پول به مخالفان قذافى به روند انقلاب در ليبىشدت ببخشد. روزنامه روزگار مى نويسد ناتو تنها به حملات هوايى بسنده كرد و از اعزام نيروى نظامى به خاك ليبىهمچون عراق خوددراى كرد و به اين ترتيب اين سازمان دفاعى -نظامى با استفاده از تجربه عراق كه نيروى هاىائتلاف را بر روى زمين در گير خود كرده بود و بعد از سقوط صدام حسين طلبكاريها شروع و به تدريج به درگيرى ميان مردم عراق و نيروهاى ائتلافى انجاميد ، در قضيه ليبى سعى كرد از پياده كرده نيروهاى نظامى در خاك اين كشور خوددارى كند . ناتو كه در ابتداى حمله به كشور ليبى اعلام كرد كه اين عمليات از چند هفته تا چند ماه به طول خواهد انجاميد ، اكنون بعد از دستگيرىقذافى بايد از ليبى خارج شود. اين سازمان نظامى - دفاعى كه به منظور ايجاد منطقه پرواز ممنوع در ليبى و حمايت از جان غيرنظاميان، اقدامات نظامى خود را در ليبى آغاز كرده بود اكنون با تصويب قطعنامه جديد شوراى امنيت و تا زمانى كه دولت جديد در اين كشور مستقر شود، بايد خاك ليبى را ترك كند. البته وظيفه ونقش ناتو در اين كشور از اين به بعد تغيير خواهد كرد.به گفته سخنگوى ناتو به نقل از سايت بى بى سى هر گونه نقش آفرينى اين سازمان از اين پس بر سه اصل استوار است ١.رهبرى فعاليت بين المللى در ليبى با سازمان ملل و گروه تماس است وناتو نقش پشتيبانى كننده خواهد داشت ٢.ناتو يگان هاى نظامى رزمى به ليبى اعزام نخواهد كرد ٣.هرگونه ماموريت تازه در ليبى بر مبناى عمليات كنونى، بر اساس درخواست حكومت جديد انجام خواهد شد.